جهاد او ثوابى نيست و به خدا پناه مىبريم اگر امر چنين باشد چه اين عمل در دين گناه و راهى براى نوميد كردن مسلمانان است ؛ و انسان از اين گونه شايبه‌ها جز بندرت جدا نمىشود و تأثير آنها سبب نقصان ثواب است ليكن موجب احباط عمل و محو آن نخواهد بود . آرى انسان در اين موارد با خطرى بزرگ روبروست زيرا بسا گمان كند كه انگيزهء قويتر در او تقرب به خدا است در حالى كه در درون او لذّت نفسانى غلبه دارد و انگيزه‌هاى نفسانى از چيزهايى هستند كه در باطن انسان سخت پوشيده و نهفته‌اند . بنابراين پاداشهاى الهى جز به اخلاص حاصل نمىشود و بسيار كم است كه آدمى در اخلاصش بر يقين باشد هر چند منتهاى احتياط را به جا آورد . از اين رو انسان بايد ضمن سعى كامل در عمل همواره ميان ردّ يا قبول آن در شكّ و ترديد باشد و بترسد از اين كه در عبادتش آفتى وجود داشته باشد كه وبالش بيش از ثوابش بوده و خيرش با شرش مقاومت كند . خائفان صاحب بصيرت پيوسته چنين بوده‌اند و هر اهل بينشى بايد چنين باشد . با اين حال به هنگام بيم از آفت و ريا نبايد عمل ترك شود ، و ترك عمل منتهاى مطلوب شيطان است ، چه مقصود آن است كه اخلاص ضايع نشود و هرگاه عمل ترك گردد عمل و اخلاص هر دو ضايع شده است . گفته شده است : ترك عمل به خاطر مردم ريا و انجام دادن آن براى مردم شرك است . مىگويم : كافى به سند حسن از ابى جعفر امام باقر عليه السّلام روايت كرده است كه : از آن حضرت پرسيدند مردى كار نيكى انجام مىدهد و كسى عمل او را مىبيند پس او از ديدن وى خوشحال مىشود ، فرمود : « باكى نيست چه هر كسى دوست دارد خداوند خير را در ميان مردم براى او ظاهر گرداند . ليكن اين در صورتى است كه عملش را براى نشان دادن به او انجام نداده باشد « 1 » . » باب سوم در صدق و حقيقت و فضيلت آن فضيلت صدق ( 1 ) خداوند فرموده است : رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ « 2 » . پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله فرموده است :

--> ( 1 ) همان مأخذ ، ج 2 ، ص 297 ، شماره 18 . ( 2 ) احزاب / 23 : . . . مردانى هستند كه بر سر عهدى كه با خدا بسته‌اند صادقانه ايستاده‌اند .